Përgjigjja e shkurtër
Nget vetë së paku njëzet deri tridhjetë minuta: me motor të ftohtë në fillim, në qytet, në autostradë dhe në rrugë me gropa. Fike radion dhe dëgjo motorin, marshin, frenat dhe pezullimin. Pas provës lëre motorin ndezur, shiko poshtë veturës për rrjedhje dhe lexo memorien e defekteve. Nëse shitësi nuk të lejon të ngasësh, mos e bli.
Më e rëndësishmja
- Kërko që motori të jetë i ftohtë kur arrin, dhe nget vetë së paku njëzet minuta.
- Fike radion: zhurmat, dridhjet dhe tymi janë informacioni që kërkon.
- Pas provës shiko poshtë veturës, ndize sërish motorin dhe lexo memorien e defekteve.
Para se ta ndezësh motorin
Kërkoji shitësit që ta lërë veturën të ftohtë deri sa të arrish. Prek kapakun e motorit: nëse është i ngrohtë, dikush e ka ndezur më herët, dhe një motor i ngrohur fsheh nisjen e vështirë, zhurmat dhe tymin.
- Ktheje çelësin pa e ndezur: të gjitha dritat e kontrollit duhet të ndizen, edhe ajo e airbag-ut. Një dritë që nuk ndizet fare mund të jetë e shkyçur.
- Ndize motorin: duhet të ndizet menjëherë, dhe dritat duhet të fiken brenda pak sekondash.
- Dëgjo sekondat e para: një kërcitje metalike që zgjat mund të jetë zinxhiri i distribucionit.
- Shiko gazrat te marmitja, ose kërkoji dikujt t’i shohë: tymi i kaltër ose i trashë që nuk largohet nuk është normal.
Rruga: pesë pjesë në tridhjetë minuta
- Në parking: ktheje timonin deri në fund majtas dhe djathtas në ecje të ngadaltë, dhe provo marshin prapa, sensorët dhe kamerën.
- Në qytet: nisje dhe ndalje, ndërrimi i marsheve, frenat në shpejtësi të ulët, klima në të ftohtë.
- Në autostradë ose në rrugë me dy shirita për kah (100 deri 130 km/h, sipas shenjave): timoni duhet të qëndrojë i qetë dhe vetura drejt. Provo edhe tempomatin.
- Frenim i fortë në rrugë të lirë, pa askënd pas teje: vetura duhet të ndalet drejt dhe pa dridhje.
- Në rrugë me gropa dhe në të përpjetë: zhurmat e pezullimit, nisja në të përpjetë dhe freni i dorës.
Çka të dëgjosh dhe çka do të thotë
Fike radion dhe mbylli dritaret për një pjesë të rrugës. Shenjat më të shpeshta dhe shkaku i mundshëm:
| Shenja | Shkaku i mundshëm |
|---|---|
| Timoni dridhet kur frenon | Disqet e frenave të deformuara |
| Vetura tërhiqet në një anë | Gjeometria, gomat ose dëmtim nga aksidenti |
| Goditje në gropa | Pezullimi: amortizatorët, krahët ose gomat e tyre |
| Kërcitje kur kthen timonin deri në fund | Nyjet homokinetike |
| Gumëzhimë që rritet me shpejtësinë | Kushineti i rrotës |
| Rrotullimet rriten, shpejtësia jo | Kupllungu i konsumuar |
| Tym i zi kur shtyp gazin, te dizeli | Injektorët, turbina ose sistemi i gazrave |
Marshi automatik dhe DSG
Riparimi i një marshi automatik është ndër më të shtrenjtët në veturë, prandaj këtu shiko më me kujdes:
- Nga P në D dhe në R: marshi duhet të hyjë shpejt dhe butë, pa goditje dhe pa pritje të gjatë.
- Nisja në ecje të ngadaltë: te DSG-ja një dridhje ose goditje në nisje është shenjë për kupllungun ose mekatronikën.
- Në përshpejtim: marshet duhet të ndërrohen pa goditje. Nëse rrotullimet rriten pa përshpejtim, marshi rrëshqet.
- Pyet kur është ndërruar vaji i marshit. Te DSG-ja me kupllung në vaj dhe te shumë automatikë ka interval të caktuar; te DSG-ja e thatë me 7 marshe prodhuesi nuk e parasheh.
Pas provës: pesë minutat e fundit
- Lëre motorin ndezur dhe shiko poshtë veturës: pika vaji, lëngu ftohës ose vaji i marshit.
- Ere e ëmbël tregon lëng ftohës, ere e djegur tregon vaj ose kupllung.
- Treguesi i temperaturës duhet të jetë në mes, dhe ventilatori duhet të ndizet.
- Fike motorin dhe ndize sërish të ngrohtë: edhe tani duhet të ndizet menjëherë.
- Lexo memorien e defekteve me pajisje diagnostike. Nëse është fshirë sapo, kjo shpesh shihet dhe duhet ta pyesësh pse.
Kur shitësi nuk të lejon të ngasësh
Sigurimi është arsyetimi i zakonshëm. Propozo që shitësi të ngasë pjesën e parë dhe ti të ulesh pranë tij, pastaj ti në një rrugë të qetë me të në veturë. Nëse refuzon edhe këtë, një veturë e paprovuar është blerje verbtazi.
Shëno çdo gjë që e gjen gjatë provës. Secila është argument me një shumë të caktuar në negocimin e çmimit, dhe nëse shitësi nuk të lejon të ngasësh, mos e bli.
Pyetje të shpeshta
Sa duhet të zgjasë prova e vozitjes?
Së paku njëzet minuta, më mirë tridhjetë. Shumë defekte dalin vetëm kur motori dhe marshi janë ngrohur plotësisht, dhe vetëm me shpejtësi autostrade.
Kush paguan nëse ndodh aksident gjatë provës?
Sigurimi TPL i veturës mbulon dëmet që ua shkakton të tjerëve, jo dëmet në vetë veturën. Për këto, nëse vetura nuk ka Kasko, zakonisht përgjigjet ai që e ka shkaktuar aksidentin. Prandaj merreni vesh para se të nisesh dhe nget me kujdes. Duhet të kesh patentë të vlefshme: pa të, siguruesi mund ta kërkojë dëmin prapa.
A mund ta provoj një veturë me targa të huaja?
Zakonisht vetëm me pronarin në veturë. Sipas MPB-së, veturën me targa të huaja të një mërgimtari nuk mund ta ngasë një qytetar i Kosovës pa praninë e pronarit, dhe autorizimi nuk pranohet. Përjashtim është kush ka vetë leje qëndrimi në shtetin nga vjen vetura dhe autorizim nga ai shtet. Rregullat zbatohen plotësisht që nga 15 marsi 2026. Më shumë te targat e huaja dhe kartoni i gjelbër.
A mund ta provoj një veturë pa targa?
Në rrugë publike vetëm me targa provuese. Ato i merr pronari në Qendrën e Regjistrimit të Automjeteve, me sigurim TPL, për deri në 15 ditë. Pa to vetura nuk ka sigurim dhe nuk guxon të dalë në rrugë.
Çka nëse ndizet drita e motorit gjatë provës?
Mos e bli pa diagnozë. Defekti mund të jetë i vogël ose i shtrenjtë, dhe vetëm leximi i memories së defekteve e tregon. Shpesh memoria fshihet para shitjes, prandaj drita që del pas disa kilometrave është shenjë paralajmëruese.
A duhet ta marr një mekanik me vete?
Po, nëse mundesh. Një mekanik dëgjon gjëra që ti nuk i dëgjon dhe e lexon memorien e defekteve me pajisje diagnostike. Përndryshe, pas provës shkoni bashkë në një servis me ngritës. Çka tjetër të kontrollosh e gjen te kontrolli para blerjes.
Burimet
Të dhënat janë kontrolluar sipas burimeve më poshtë. Rregullat mund të ndryshojnë: për rastin tënd vendos institucioni përkatës.